Tín ngưỡng của người bị ảnh hưởng rất nhiều bởi các Quốc gia láng giềng như Nepal, Trung Quốc, Ấn Độ. Do vậy, những tập tục mai táng của người Tây Tạng sau khi chết thể hiện địa vị của người mất được thực hiện qua nhiều hình thức khác nhau. Và tập tục mai táng của người Tây Tạng được xem là lập dị nhất thế giới
1. Tháp táng
Đây là một trong những nghi thức tang lễ cao quý và chỉ dành cho những người đáng kính tại Tây Tạng. Các vị Đạt Lai Lạt Ma, Ban Thiền Đạt Ma, Phật sống…khi qua đời sẽ được người dân Tây Tạng lựa chọn phương thức mai táng này.
Tập tục mai táng theo hình thức tháp táng tại Tây Tạng sẽ được diễn ra như sau: người chết sẽ được rút hết sạch nước trong cơ thể và được ướp trong các thảo mộc quý hiếm, đồng thời rải thêm lá vàng và nghệ tây lên khắp cơ thể. Sau đó, xác chết của những người này sẽ được di chuyển đến bảo tháp và được người dân Tây Tạng bảo quản rất cẩn thận để phục vụ cho việc thờ cúng.
Những bảo tháp – nơi chân cất thi thể của những vị Phật đáng kính này thường được làm từ vàng, bạc, đồng hay gỗ. Thậm chí, bảo tháp cũng có thể được làm bằng đất. Việc lựa chọn chất liệu để làm bảo tháp phụ thuộc vào cấp bậc của những vị Lạt ma.
2. Thiên táng
Hay còn gọi là điểu táng, đây là hình thức mai táng phổ biến nhất Tây Tạng dành cho những người dân thường hoặc những người giàu có.
Được xem như một cách con người dâng cơ thể mình cho những loại sinh linh đói khát để giúp đưa linh hồn mình về nơi tốt hơn hoặc có cuộc sống tốt hơn khi đầu thai trở lại.
Người Tây Tạng cho rằng, kền kền như thiên sứ, giúp linh hồn của người đã khuất được chuyển kiếp. Đa số người dân Tây Tạng theo Phật giáo Kim Cương Thừa nên họ cũng coi thân xác, đời sống này cũng chỉ như “chiếc thuyền rỗng“ và linh hồn mới là thứ bất diệt. Và cơ thể con người được hình thành từ các yếu tố (đất, nước, gió, lửa) nên khi chết đi thì cũng nên trả tấm thân xác đó về cho tự nhiên. Vì vậy, việc để kền kền rỉa xác như một hành động bày tỏ sự thành kính của gia đình đối với người đã khuất.
Theo quan điểm Phật giáo Kim Cương Thừa ở Tây Tạng, gia đình của người đã khuất được khuyến khích chứng kiến nghi thức điểu táng, để đối mặt với cái chết và cảm nhận ”sự vô thường” của cuộc sống. Mọi thành viên đều tụng kinh và chơi nhạc đám ma nhưng phải giữ một khoảng cách nhất định.
Có 2 hình thức điểu táng ở Tây Tạng, một kiểu cơ bản, một kiểu long trọng. Kiểu cơ bản là người nhà đưa thi thể lên núi, tới khu mai táng và để kền kền tự rỉa xác. Hình thức long trọng bao gồm nhiều nghi lễ phức tạp hơn.
Trước khi hành lễ mai táng, cơ thể người đã khuất được tắm rửa sạch sẽ. Sau đó thi thể người chết được đặt nằm sấp xuống mặt đá, các rogyapa (người xử lý xác chết) hoặc những bậc thầy chôn cất sẽ đốt cây bách xù để tạo mùi thu hút đàn kền kền và bắt đầu công việc của mình với con dao sắc bén. Từ tóc đến nội tạng, cuối cùng là các chi của người quá cố được bóc tách và ném cho đám kền kền đói xúm lại. Rogyapa tiếp tục đập dập bộ xương còn lại, sau đó trộn với bột lúa mạch để đàn chim dễ “tiêu thụ hơn”.
3. Hỏa táng
Hỏa táng cũng chính là một trong những tập tục chôn cất người chết đặc biệt của người dân Tây Tạng. So với tháp táng thì hỏa táng không được cao quý bằng, nhưng vẫn là tập tục mai táng thể hiện sự tôn trọng với những nhà sư có chức vị cao và giới quý tộc khi mất.
Khi mất thì xác sẽ được đặt trên rơm và gỗ để có thể đốt cháy hoàn toàn. Phần tro cốt của nhà sư được đưa vào hộp gỗ hay bình đất nung, chôn tại đỉnh đồi, một mảnh đất linh thiêng hay mang lên đỉnh núi phát tán theo gió hoặc thả xuống sông. Riêng tro của Đức Phật Sống hay Lạt Ma thường được cho vào những tháp vàng, bạc nhỏ và lưu giữ cùng với những sách Phật giáo cổ cùng kho báu
4. Thủy táng
Đây là hình thức mai táng dành cho những người ăn xin hoặc có địa vị thấp kém trong xã hội, hoặc khi nơi đó không có điều kiện để thực hiện “ thiên táng “ thì hình thức thủy táng sẽ là phổ biến.
Người chết sẽ được bọc trong vải trắng và thả trôi theo dòng sông. Đây được xem là phổ biến nhất trong các hình thức mai táng của người Tây Tạng.
5. Địa táng
Trái ngược với các quốc gia khác trên thế giới, địa táng là thấp kém nhất trong các hình thức mai táng của người Tây Tạng. Nó dành cho những người bị bệnh dịch và kẻ sát nhân với ý nghĩa chôn dưới đất để xua tan dịch bệnh và cho kẻ sát nhân xuống địa ngục để nhận sự trừng phạt.
Đây là những hình thức mai táng của người Tây Tạng đã duy trì và tiếp nối biết bao nhiêu thế hệ. Hãy cùng Du Hành Việt khám phá những điều mới và những kiến thức thú vị nhé!